Polska ciepłownictwo przed rewolucją: 466 mld zł na zieloną transformację do 2050 roku

Polskie systemy ciepłownicze wymagają gruntownej modernizacji, by sprostać unijnym celom klimatycznym. Koszty transformacji mogą sięgnąć nawet 466 mld zł do 2050 roku, a kluczem do sukcesu jest integracja sektorów elektroenergetycznego i ciepłowniczego oraz większe wykorzystanie OZE.

Polskie ciepłownictwo stoi na progu wielkiej zmiany, wymuszonej unijnymi regulacjami. Z danych Urzędu Regulacji Energetyki wynika, że węgiel wciąż dominuje w miksie wytwórczym, stanowiąc ponad 60 proc. udziału, podczas gdy odnawialne źródła energii (OZE) i gaz to zaledwie około 10 proc. Tymczasem w Europie Zachodniej OZE w ciepłownictwie osiąga już ponad 30 proc., a Polska, z wynikiem ok. 12 proc., pozostaje w tyle.

Modernizacja obejmuje nie tylko źródła energii, ale także sieci dystrybucyjne i instalacje u odbiorców końcowych. Szacunkowe koszty transformacji, według Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej (PTEC), wyniosą od 299 do 466 mld zł do 2050 roku.

-Oszacowaliśmy, że na przeprowadzenie całego procesu transformacji potrzeba prawie 0,5 biliona złotych w perspektywie do 2050 r. Stąd istotne jest tworzenie przyjaznego otoczenia prawno-regulacyjnego, współpraca wszystkich uczestników rynku, a także konstruowanie odpowiednich narzędzi finansowych, by zakładane cele osiągnąć – powiedział Dariusz Marzec prezes zarządu PTEC.

Jesteśmy na początku drogi

– Polska jest na początku drogi do zielonego ciepłownictwa. Inwestycje są konieczne, by dostosować się do unijnych wymogów, ale ich skala wymaga strategicznego podejścia i ogromnych nakładów – mówi Monika Gruźlewska, dyrektorka PTEC.

Wyzwaniem są także starzejące się sieci ciepłownicze – ponad 23 tys. km to systemy wysokotemperaturowe, nieprzystosowane do współpracy z nowoczesnymi, niskotemperaturowymi źródłami, takimi jak pompy ciepła czy ciepło odpadowe. Unijna dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) nakłada obowiązek stopniowego przekształcania systemów w efektywne, oparte na kogeneracji i OZE, z wyraźnym wzrostem udziału ciepła odnawialnego po 2035 roku.

– Decyzje podejmowane dziś określą, jak będzie wyglądał miks energetyczny w przyszłości. Kluczowe jest, by inwestycje spełniały wymogi efektywnych systemów ciepłowniczych – podkreśla Gruźlewska.

Integracja sektora elektroenergetycznego i ciepłowniczego, czyli tzw. sector coupling, to jeden z filarów transformacji. Kogeneracja, czyli jednoczesna produkcja energii elektrycznej i ciepła, oraz technologie Power to Heat, wykorzystujące nadwyżki energii z OZE, mogą zwiększyć efektywność i ograniczyć emisje. PTEC w swoim raporcie wskazuje, że optymalny miks, uwzględniający kogenerację, pompy ciepła, kotły elektrodowe i magazyny ciepła, pozwala obniżyć koszty wytwarzania ciepła do 30 zł/GJ – o 16 proc. mniej niż w scenariuszu węglowym i aż o 143 proc. mniej niż w wariancie bez kogeneracji.

– Sector coupling to szansa na stabilizację systemu energetycznego. Ciepłownictwo może wykorzystywać nadwyżki taniej energii, odciążając sieć w szczytach zapotrzebowania – tłumaczy Gruźlewska.